In de voedingsmiddelenindustrie gelden andere eisen dan in een standaard industriële omgeving. Onderdelen moeten niet alleen betrouwbaar draaien, maar ook bestand zijn tegen vocht, reiniging, temperatuurschommelingen en soms agressieve schoonmaakmiddelen. Daarnaast spelen hygiëne en voedselveiligheid een grote rol.

Daarom vraagt food-grade aandrijftechniek om de juiste keuze in lagers, kettingen, afdichtingen en smeermiddelen. Een standaard onderdeel kan in een droge machinehal prima functioneren, maar in een natte productielijn of verpakkingsomgeving snel problemen geven.

Waarom zijn standaard componenten niet voldoende?

In food & beverage-toepassingen krijgen aandrijfcomponenten vaak te maken met omstandigheden zoals:

veelvuldig reinigen;
hogedrukspuiten;
vocht en condens;
temperatuurschommelingen;
reinigingsmiddelen;
zout, suiker, vetten of zuren;
strenge hygiëne-eisen;
risico op productcontact.

Een standaard lagerhuis van gietijzer of een normale stalen ketting kan onder deze omstandigheden gaan corroderen. Ook kan vuil zich ophopen in naden, randen of open constructies. Dat vergroot het risico op stilstand, vervuiling en extra onderhoud.

Food-grade componenten zijn ontwikkeld om deze risico’s te beperken.

RVS lagers en lagerunits

Lagers in de voedingsmiddelenindustrie moeten goed bestand zijn tegen vocht en reiniging. Daarom wordt vaak gekozen voor RVS lagers of lagerunits met een corrosiebestendige uitvoering.

RVS lagers worden onder andere toegepast in:

transportbanen;
verpakkingsmachines;
snij- en verwerkingsmachines;
bakkerijlijnen;
zuivelinstallaties;
AGF-verwerking;
vlees- en visverwerking.

Bij lagerunits is niet alleen het lager belangrijk, maar ook het lagerhuis. Kunststof lagerhuizen of RVS lagerhuizen zijn beter geschikt voor natte en hygiënische omgevingen dan standaard gietijzeren lagerhuizen.

Let bij de keuze op:

materiaal van lager en lagerhuis;
type afdichting;
smeermiddel in het lager;
bestandheid tegen reinigingsmiddelen;
temperatuur;
belasting en toerental;
wel of geen direct voedselcontact.

Voor toepassingen met hoge hygiëne-eisen zijn speciale food-grade lagerunits beschikbaar, bijvoorbeeld met gladde vormen, goede afdichting en corrosiebestendige materialen.

Kunststof lagerhuizen

Kunststof lagerhuizen worden veel gebruikt in food-toepassingen omdat ze licht, corrosiebestendig en goed reinigbaar zijn. Ze zijn vaak bestand tegen water en veel reinigingsmiddelen. Bovendien hebben ze meestal een gladder oppervlak dan traditionele gietijzeren lagerhuizen.

Voordelen van kunststof lagerhuizen:

corrosiebestendig;
eenvoudig te reinigen;
licht van gewicht;
geschikt voor natte omgevingen;
vaak leverbaar met RVS inzetlager;
aantrekkelijk voor transport- en verpakkingslijnen.

Toch zijn kunststof lagerhuizen niet altijd de beste keuze. Bij zware belasting, hoge temperaturen of sterke mechanische krachten kan een RVS lagerhuis beter geschikt zijn.

RVS en kunststof kettingen

Ook kettingen verdienen extra aandacht in de voedingsmiddelenindustrie. Een standaard rollenketting kan snel slijten of roesten in een natte of agressieve omgeving. Daarom worden vaak RVS kettingen, gecoate kettingen of kunststof kettingen toegepast.

Stainless steel chains

RVS kettingen zijn geschikt voor omgevingen waar vocht, reiniging en corrosie een rol spelen. Ze worden veel gebruikt in transportbanen en productielijnen waar hygiëne belangrijk is.

Let wel op: RVS is corrosiebestendiger dan standaard staal, maar niet automatisch sterker. Bij zware belasting of hoge snelheid moet goed gekeken worden naar de juiste kettingkwaliteit.

Kunststof kettingen

Kunststof kettingen zijn interessant voor lichte tot middelzware transporttoepassingen. Ze zijn vaak stil, corrosiebestendig en geschikt voor directer contact met producten of verpakkingen. Ze worden veel toegepast in verpakkingslijnen, flessentransport, bakkerijen en AGF-verwerking.

Bij de keuze van een kunststof ketting zijn onder andere temperatuur, chemische belasting, productgewicht en snelheid belangrijk.

Food-grade smeermiddelen

Smering is essentieel voor de levensduur van lagers, kettingen en andere bewegende delen. In de voedingsmiddelenindustrie moet het smeermiddel echter ook voldoen aan voedselveiligheidseisen.

Daarom wordt vaak gekozen voor smeermiddelen met NSF H1-registratie. Dit betekent dat het smeermiddel geschikt is voor toepassingen waarbij incidenteel contact met voedsel mogelijk is.

Food-grade smeermiddelen zijn beschikbaar als:

lagervet;
kettingolie;
kettingspray;
tandwielkastolie;
montagepasta;
siliconenvrije smeermiddelen;
high-temperature food-grade vet.

Bekende merken in food-grade smering zijn onder andere Klüber, Rocol, SKF and OKS.

Let bij de keuze niet alleen op voedselveiligheid, maar ook op:

temperatuur;
belasting;
toerental;
vocht;
reinigingsfrequentie;
chemische bestendigheid;
gewenste smeerinterval.

Een verkeerd gekozen lubricant kan uitspoelen, verharden of onvoldoende bescherming bieden. Dat leidt tot hogere slijtage en meer onderhoud.

Hygiënische afdichtingen

Afdichtingen voorkomen dat vocht, vuil en productresten binnendringen in lagers, tandwielkasten of andere componenten. In food-toepassingen zijn afdichtingen dus minstens zo belangrijk als het lager zelf.

Veelgebruikte afdichtingen zijn:

oliekeerringen;
V-ringen;
O-ringen;
cassette seals;
speciale hygiënische afdichtingen.

De juiste keuze hangt af van temperatuur, reinigingsmiddelen, vetten, zuren en oliën.

Wanneer kies je voor food-grade componenten?

Kies voor food-grade of hygiënische componenten wanneer:

onderdelen in of vlak bij de productielijn zitten;
er met water of hogedruk wordt gereinigd;
corrosie een probleem is;
er kans is op voedselcontact;
stilstand door vervuiling of slijtage vaak voorkomt;
standaard lagers of kettingen te snel falen;
hygiëne-eisen vanuit kwaliteit of audit belangrijk zijn.

In sommige gevallen is een standaard component voldoende. Maar bij kritische posities is een food-grade uitvoering vaak goedkoper dan herhaaldelijke stilstand, vervanging of productierisico.

Conclusion

Food-grade aandrijftechniek vraagt om meer dan een standaard lager, ketting of smeermiddel. De juiste keuze hangt af van hygiëne, reiniging, vocht, temperatuur, belasting en voedselveiligheid.

Met RVS lagers, kunststof of RVS lagerhuizen, RVS kettingen, food-grade smeermiddelen en passende afdichtingen verleng je de levensduur van de installatie en verklein je het risico op storingen.

Food-grade aandrijftechniek: welke lagers, kettingen en smeermiddelen kies je?